Ψηφιακές Κυκλάδες: Εργαστήριο στη Σίφνο
Ψηφιακές Κυκλάδες: Η κεραμική παράδοση της Σίφνου καταγράφεται ψηφιακά μέσα από ένα διήμερο συμμετοχικό datathon
Ένα συμμετοχικό εργαστήριο τεκμηρίωσης για την καταγραφή και ανάδειξη της κεραμικής παράδοσης της Σίφνου και τη συμβολή στη δημιουργία του Μουσείου Κεραμικής στον Αρτεμώνα.
30-31 Οκτωβρίου 2026, 10:00-17:00
Κτήριο Δραγάτση, Αρτεμώνας, Σίφνος
Είσοδος ελεύθερη με προεγγραφή. Περιορισμένος αριθμός θέσεων.
Δηλώστε συμμετοχή εδώ.
Φωτογραφικά αρχεία, ιστορικά τεκμήρια, κινηματογραφικό υλικό, κεραμικά αντικείμενα αλλά και οι μνήμες της τοπικής κοινότητας συναντιούνται σε ένα διήμερο εργαστήριο τεκμηρίωσης – datathon, που διοργανώνει το Δίκτυο Αρχιπέλαγος στις 30 και 31 Οκτωβρίου 2026, στον Αρτεμώνα.
Στόχος είναι η καταγραφή και η διαφύλαξη πολύτιμης γνώσης γύρω από τη μακρά αγγειοπλαστική παράδοση του νησιού: τους ανθρώπους και τα εργαστήρια, τις τεχνικές και τα εργαλεία, καθώς και τις ιστορίες που συνδέονται με την παραγωγή και τη χρήση της σιφναίικης κεραμικής. Η τεκμηρίωση που θα προκύψει θα συμβάλλει στον σχεδιασμό της μόνιμης έκθεσης του Μουσείου Κεραμικής Σίφνου στον Αρτεμώνα, συνδέοντας την έρευνα και την ψηφιακή τεκμηρίωση με την παρουσίαση της κεραμικής κληρονομιάς του νησιού στο ευρύ κοινό.
Το εργαστήριο πραγματοποιείται στο πλαίσιο του πρότζεκτ του Δίκτυο Αρχιπέλαγος «Ψηφιακές Κυκλάδες», σε συνεργασία με τον Δήμο Σίφνου και το Σωματείο Αγγειοπλαστών Σίφνου, και προσκαλεί μέλη της τοπικής κοινότητας, αγγειοπλάστες και εθελοντές να συμμετέχουν ενεργά στη διαδικασία της τεκμηρίωσης. Το εργαστήριο υλοποιείται στο πλαίσιο της συμμετοχής της Σίφνου ως μέλους στο Δίκτυο Δημιουργικών Πόλεων της UNESCO (UNESCO Creative Cities Network) στον τομέα της χειροτεχνίας και της λαϊκής τέχνης.
Σε συνεργασία με το Wikimedia Community User Group Greece, το εργαστήριο συμπεριλαμβάνει πρακτική εισήγηση καταλογογράφησης και ανάρτησης υλικού μέσω του Wikidata, ενός εργαλείου ανοιχτών δεδομένων που χρησιμοποιείται από το Δίκτυο Αρχιπέλαγος στην ανάπτυξη του κοινοτικού υλικού της.
Το εργαστήριο είναι ανοιχτό σε όλους και δεν απαιτούνται προηγούμενες γνώσεις στο αντικείμενο.
Τρεις συλλογές φωτίζουν την ιστορία της σιφναίικης κεραμικής
Στο επίκεντρο του datathon βρίσκονται τρεις σημαντικές συλλογές: το φωτογραφικό αρχείο του Σωματείου Αγγειοπλαστών Σίφνου, με υλικό από ενεργά και ιστορικά αγγειοπλαστεία του νησιού· η Συλλογή Κεραμικών Κοσμά και Αριάδνης Ξενάκη, η οποία περιλαμβάνει χειροποίητα χρηστικά κεραμικά αντικείμενα, φωτογραφικό υλικό και τετράδια τεκμηρίωσης που συγκέντρωσαν από το 1966 και έπειτα ο καλλιτέχνης και αρχιτέκτονας Κοσμάς Ξενάκης μαζί με την σύζυγο του· και η λαογραφική συλλογή Αντώνη Τρούλλου, με φωτογραφίες, κινηματογραφικό υλικό και κεραμικά αντικείμενα που συνδέονται με την αγγειοπλαστική παράδοση του νησιού.
Οι συμμετέχοντες θα κληθούν να αναγνωρίσουν πρόσωπα, εργαστήρια, τεχνικές, εργαλεία και αντικείμενα, να εμπλουτίσουν τις περιγραφές του αρχειακού υλικού και να μοιραστούν σχετικές γνώσεις και μαρτυρίες. Παράλληλα, η ερευνητική ομάδα θα πραγματοποιήσει συνεντεύξεις και θα καταγράψει προφορικές ιστορίες από ανθρώπους και φορείς της Σίφνου. Το υλικό θα καταλογογραφηθεί με τη χρήση εργαλείων ανοιχτών δεδομένων, όπως το Wikibase, και θα διασυνδεθεί με το ψηφιακό αποθετήριο του οργανισμού για την πολιτιστική κληρονομιά των Κυκλάδων.
Από την «Αγγειοπλαστική της Σίφνου» στις «Ψηφιακές Κυκλάδες»
Από το 2023, το Δίκτυο Αρχιπέλαγος καταγράφει συστηματικά την αγγειοπλαστική παράδοση της Σίφνου. Με την υποστήριξη του Υπουργείου Πολιτισμού και του Δήμου Σίφνου, έχει υλοποιήσει το έργο «Αγγειοπλαστική της Σίφνου», το οποίο περιλαμβάνει την ψηφιοποίηση ιδιωτικών αρχείων κεραμικής, την παραγωγή δώδεκα ντοκιμαντέρ μικρού μήκους για ενεργά αγγειοπλαστεία του νησιού και διεπιστημονική έρευνα πεδίου.
Το datathon αποτελεί το επόμενο βήμα αυτής της έρευνας και εντάσσεται στο εν εξελίξει έργο «Ψηφιακές Κυκλάδες», ένα ευρύτερο πρόγραμμα για τη διαφύλαξη και την ανοιχτή πρόσβαση στην τοπική, προφορική και κοινοτική γνώση των Κυκλάδων, το οποίο υλοποιείται με την οικονομική υποστήριξη του Υπουργείου Πολιτισμού και του Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης. Μέσα από μια σειρά εργαστηρίων τεκμηρίωσης σε διαφορετικά νησιά, αναπτύσσεται μια δίγλωσση ψηφιακή υποδομή γνώσης για τη νεότερη πολιτιστική κληρονομιά των Κυκλάδων.